ប្រវត្តិ​មុខ​របរ​ផ្នែក​វិស្វ​កម្ម​សំណង់​ស៊ីវិល

(History of the civil engineering profession)

See also: History of structural engineering

វិស្វកម្ម​ គឺ​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ជីវិត​មនុស្ស​តាំងពី​កំណ​កំណើត​មនុស្ស​ជាតិ​មក​ម៉្លេះ។ ការ​អនុវត្ត​ដំបូង​បង្អស់​នៃ​សំណង់​ស៊ីវិល​ ប្រហែល​មាន​ចាប់​ពី ឆ្នាំ ៤០០០ និង ២០០០ នៃ​ពុទ្ធ​សករាជ នៅ​សម័យ​អេស៊ីប​បុរាណ និង មេសូប៉ូតាមា (អ៊ីរ៉ាក់​ពី​បុរាណ) នៅ​ពេល​ដែល​មនុស្ស​ចាប់​ផ្តើម​បោះ​បង់​ចរក​ភាព (ភាព​ពនេចរ​គ្មាន​ទិស​ដៅ) ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​មនុស្ស​ចេះ​រៀប​ចំ​រចនា​សម្ព័ន្ធ​ជម្រក​សម្រាប់​ជ្រក​កោន។ ក្នុង​កំឡុង​ពេល​នេះ ការ​ដឹក​ជញ្ជូនជា​ផ្នែកសំខាន់​មួយ​ ដែល​បាន​រីក​លូត​លាស់​ ហើយ​ដឹក​នាំ​ទៅ​ការ​អភិវឌ្ឍ​នៅ​កង់​វិល​ និង ទូក។

រហូត​មក​ទល់​សម័យ​ទំនើប​កាល​ពី​មុន​នេះ​ នៅ​តែ​មិន​មាន​ការ​វែក​ញែក​ច្បាស់​លាស់​នៅ​ឡើយ​រវាងផ្នែក​វិស្វ​កម្ម​សំណង់​ស៊ីវិល និង ផ្នែក​ស្ថាបត្យ​កម្ម។ រីឯ​អត្ថ​ន័យ​នៃ​ពាក្យ វិស្វ​កម្ម និង​ ស្ថាបត្យ​កម្ម ធ្លាប់​បាន​គេ​ប្រើ​ប្រាស់​ក្នុង​ន័យ​តែ​មួយ​ ទៅ​តាម​តំបន់​ផ្សេង​ៗ​ជា​ច្រើន ដែល​គេ​ហៅ​វិស្វករ​ និង ស្ថាបត្យ​ករ​ មាន​ភាព​ដូច​គ្នា។ សំណង់​ ពីរ៉ាមីត នៅ​ប្រទេស​អេស៊ីប (ប្រហែល​ព.ស ២៧០០ ដល់ ២៥០០) គឺ​ជា​សំណង់​ដំបូង​ ដែល​មាន​រចនា​សម្ព័ន្ធ​ធំ​ជាង​បង្អស់។ សំណង់​ពី​បុរាណ​មួយ​ផ្សេង​ទៀត មាន​ជារួម​ដូច​ជា សំណង់​ប្រព័ន្ធ​គ្រប់​គ្រង​ផ្លូវ​ទឹក ឃឺ​ណាត (មាន​ចំណាស់​ច្រើន​ជាង ៣០០០ឆ្នាំ ហើយ​មាន​ប្រវែង​វែង​ជាង ៧១គ.ម), ប្រាសាទផាថេនុន ដែល​សាង​សង់​ដោយលោក អ៊ីកថីនុស ក្នុង ក្រិច​បុរាណ (ព.ស ៤៤៧ – ៤៣៨), ប្រាសាទ​អាភីយ៉ាន វេ សាង​សង់​ដោយ​វិស្វករជន​ជាតិ​រ៉ូម៉ាំង (ប្រហែល ព.ស ៣១២), មហាកំពែង​ចិន សាង​សង់​ដោយ​ មេទ័ព​ មេង ធៀន ក្រោម​បញ្ជា​រាជ​វង្ស​ឈីន អធិរាជ​ស្តេច​ ស៊ី ហ័ងទី (ប្រហែល​ព.ស ២២០) និង សំណង់​វិហារ​សាសនា​នៅ​ប្រទេស​ស្រី​លង្កាបុរាណ ដូច​ទៅ​នឹង​ វិហារ​ ជេតា​វ៉ាណារ៉ាម៉ាយ៉ា និង ​សំណង់​ធារាសាស្ត្រ​ដ៏​ធំ នៅ​ អានូរ៉ាដាពូរ៉ា ដែរ។ ជន​ជាតិ​រ៉ូម៉ាំង​បាន​អភិវឌ្ឍ​សំណង់​ស៊ីវិល​ទៅ​តាម​អណា​ចក្រ​របស់​គេ រួម​មាន ប្រព័ន្ធ​ធារាសាស្ត្រ​, insulae, ផែ, ស្ពាន, ទំនប់ទឹក និង ផ្លូវ។

នៅ​ស.វទី ១៨ អត្ថន័យ​នៃ​ពាក្យ​វិស្វកម្ម​សំណង់​ស៊ីវិល​ត្រូវ​បាន​គេ​រួម​បញ្ចូល​គ្រប់​យ៉ាង​ ដោយ​ឲ្យ​មាន​អត្ថ​ន័យ​ខុស​ផ្ទុយ​ស្រឡះ​ពី​វវិស្វកម្ម​យោធា។ មនុស្ស​ដំបូង​ដែល​ហៅ​ខ្លួន​ឯង​ថា​ជា​វិស្វករ​សំណង់​ស៊ីវិល​នោះគឺលោក ចន ស្មីតថុន ដែលបាន​សាងសង់​ Eddystone Lighthouse។ នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៧៧១ លោក​ស្មីត​ថុន និង​ មិត្ត​រួម​ការងារ​របស់​គាត់​មួយ​ចំនួន​ទៀត​បាន​បង្កើត​សហគមន៍​ ស្មីតថុននៃពួក​វិស្វករ​សំណង់​ស៊ីវិលឡើង​មក ដែល​ជា​ក្រុម​នៃ​អ្នក​ដឹក​នាំ​អ្នក​មាន​ជំនាញ​វិជ្ជាជីវៈ​នេះ ដើម្បី​ជួប​ជុំ​គ្នា​ជាលក្ខណៈ​តូច​តាច​នៅ​អាហារ​ពេលល្ងាច​។ ទោះ​ជាមាន​លក្ខណៈ​តូច​តាច​ក៏​ដោយ ក៏​ជាភស្តុតាង​បញ្ចាក់​ថា​មាន​ការ​ជួបជុំ​ផ្នែក​បច្ចេក​ទេសមយយ ជាជាង​ការ​នៅ​ក្នុង​សហគមន៍​រប៉ាត់​រប៉ាយ។

នៅ​ឆ្នាំ ១៨១៨ “វិទ្យាស្ថាន​វិស្វករ​សំណង់​ស៊ីវិល​” ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើងនៅ​ក្រុង​ឡុនដុន ប្រទេស​បារាំង ហើយ​នៅ​ឆ្នាំ ១៨២០ វិស្វករ​ដែល​មាន​កេរឈ្មោះ​លេច​ធ្លោ​ជាង​គេឈ្មោះ ថូម៉ាស ថេលហ្វត បាន​ក្លាយ​ជា​ប្រធាន​ដំបូងគេ​បង្អស់​នៃវិទ្យាស្ថាននេះ។ វិទ្យាស្ថាន​នេះ​ត្រូវ​បាន​ផ្តល់​សិទ្ធិ​ទទួលស្គាល់​ពេញ​លេញ​ពី​រដ្ឋាភិបាល​នៅ​ឆ្នាំ ១៨២៨ ដែល​ទទួល​ស្គាល់​ជា​ផ្លូវ​ការ​ថា វិស្វកម្ម​សំណង់​ស៊ីវិល​ជា​ ជំនាញ​វិជ្ជា​ជីវៈ​ ពេញ​លក្ខណៈ​មួយ។ ការ​ទទួល​ស្គាល់​នេះ មាន​ន័យ​ថា៖

សិល្បៈ​នៃ​ការ​រៀប​ចំ​ប្រភព​ធន​ធាន​នៃ​ថាមពល​ក្នុង​ធម្ម​ជាតិ​សម្រាប់​ប្រើ​ប្រាស់ និង​ជា​ប្រយោជន៍​ភាព​ងាយ​ស្រួល​របស់​មនុស្ស​ជាតិ នោះ​វា​ប្រៀប​បី​ដូច​ជា​ផលិត​ផល និង ចរាចរណ៍​នៅ​ក្នុង​រដ្ឋ​ ដែល​ប្រយោជន៍​ទាំង​ពីរ​នេះ​ គឺ​សម្រាប់​ពាណិជ្ជ​កម្ម​ក្នុង​និង​ក្រៅ​ស្រុក និង​ការ​សាង​សង់​ចំណតផែ និង ផែពាណិជ្ជ​កម្ម, ប៉ុលឌែរ,​ សំណង់​ញែកទឹកពីសមុទ្ទ, និង ប្រភាតារ (សើនបញ្ចាំងភ្លើងសម្រាប់នាវា) និង សិល្បៈនៃ​ការ​រៀប​ចំ​ថាម​ពល​សប្បនិមិត្ត​សម្រាប់​ជា​ប្រយោជន៍​នៃ​ផ្នែកពាណិជ្ជ​កម្ម ផ្នែក​សំណង់និងប្រព័ន្ធម៉ាស៊ីន និងផ្នែក​ប្រព័ន្ធ​បង្ហូរ​ទឹក​នៅ​ក្នុង​ទី​ក្រុង និង ធានី។

មហា​វិទ្យា​ល័យ​ឯកជន​ដំបូង​បំផុត ដែល​បង្រៀនផ្នែក​វិស្វកម្ម​សំណង់​ស៊ីវិល​នៅ​ក្នុង​សហរដ្ឋ​អាមេរិកគឺ សកលវិទ្យាល័យ​ន័រវ៉ិច ដែល​បាន​បង្កើត​ឡើង​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៨១៩ ដោយ​លោក ខេបថេន អាលដេន ផាទ្រីច។ កំរិត​ដំបូង​នៃ​ផ្នែក​វិស្វកម្ម​សំណង់​ស៊ីវិល​នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិកត្រូវ​បាន​ផ្តល់​ជា​រង្វាន់​កិត្តិ​យស​ដោយ វិទ្យាស្ថាន រិនសេលេអឺ ផូលីថេចនិក (វិទ្យាស្ថាន​ជំនាញពហុបច្ចេកវិទ្យា រិនសេលែ) ក្នុង​ឆ្នាំ ១៨៣៥។ ស្រ្តី​ដំបូង​ដែល​បាន​រៀនចប់​ផ្នែក​វិស្វ​កម្ម​សំណង់​ស៊ីវិល​ដំបូង​បំផុត ដែល​បាន​ទទួល​រង្វាន់​កិត្តិយស​ពីសកលវិទ្យាល័យ​ខ័រណេល គឺលោកស្រី ណូរ៉ា ស្តេនថុនប្លាច់ឆ៍​ ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩០៥។

000000

ប្រភពអត្ថបទ៖ វីគីភីឌា

ជាភាសាអង់គ្លេស៖ History of Civil Engineering Profession

Related articles

Advertisements

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s