ប្រវត្តិអ្នកនិពន្ធខ្មែរ លោក ទឹម ម៉ានី

បើនិយាយអំពីប្រលោមលោកខ្មែរ ប្រហែលជាមានមិត្តអ្នកអានជាច្រើន បានស្គាល់ស្នាដៃរបស់អ្នកនិពន្ធ ទឹម ម៉ានី (ហៅស្មេរ) តែប្រហែលជាមានអ្នកខ្លះមិនសូវបានដឹងអំពីប្រវត្តិរបស់លោកប៉ុន្មាននោះទេ។

“ កវីផ្សងស្នេហ៍” គឺជាប្រលោមលោកដែលល្បីល្បាញបំផុត និង រឿងទី២ គឺ “ ឃ្លោកលិចអំបែងអណ្តែង” ដែលអ្នកនិពន្ធ ទឹម ម៉ានី បានអះអាងថា ជារឿងដែលធ្វើឲ្យអ្នកអាននិយមចូលចិត្តនិងទទួលស្គាល់ស្នាដៃនិពន្ធរបស់លោក។

17392816_1879330749012353_479452561_n

ក្នុងវ័យ ៧១ ឆ្នាំ និងជាអ្នកភ្នំពេញ លោក ទឹម ម៉ានី មានភរិយានិងកូនស្រីចំនួនពីរនាក់ ហើយក្រៅពីភាសាកំណើតរបស់ខ្លួន លោកអាចនិយាយបានដល់ទៅ៦ភាសាឯណោះ ដូចជា អង់គ្លេស បារាំង សូវៀត ចិន ថៃ និង វៀតណាម។

លោក ទឹម ម៉ានី   គឺជាទីប្រឹក្សារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងបរិស្ថាន និង ជាសមាជិកក្រុមការងារថ្នាក់ជាតិ និងជាអ្នកនិពន្ធដ៏ល្បីល្បាញមួយរូបផងដែរ។ ក្រៅពីការងាររៀបរាប់ខាងលើ លោក ទឹម ម៉ានី ក៏ជាអតីតបេក្ខភាពតំណាងរាស្ត្រមណ្ឌលកំពង់ធំ សាស្រ្តាចារ្យមហាវិទ្យាល័យនីតិសាស្ត្រ និង ធ្លាប់ធ្វើការនៅក្រសួងពីរផ្សេងទៀត ដូចជាក្រសួង ឧស្សាហកម្ម រ៉ែ និង ថាមពល និង ក្រសួងកសិកម្មរក្ខាប្រមាញ់ និង នេសាទផងដែរ។

អ្នកនិពន្ធរូបនេះ បញ្ជាក់ថា ៖ “ ខ្ញុំក៏បានបកប្រែសៀវភៅពីភាសាថែមកជាភាសាខ្មែរ គឺ ជោគជតានៃតម្រាសុបិន និង វិជ្ជាធ្វើម្ហូបជាដើម ហើយសព្វថ្ងៃខ្ញុំកំពុងរៀបចំបោះផ្សាយពីសិល្បវិធីនៃការតែងនិពន្ធប្រលោមោក។ លើសពីនេះ ខ្ញុំបានរៀបចំជារឿងភាគប្រចាំទូរទស្សន៍មួយចំនួន ហើយនៅឆ្នាំនេះនឹងចាប់ផ្តើមថតខ្សែភាពយន្តភាគថ្មីដូចជារឿង “ អកបឹងកន្សែង” “ព្រះច័ន្ទក្រហម” “ រាជនីមហាអង្គរ” និង រឿង “ទឹកថ្លាផ្កាស្នេហ៍” ។ ចំណែកឯរឿង “ ម្កុដផ្កាស្នេហ៍ “ បានថតចប់ជាស្ថាពរនឹងយកទៅក្រៅប្រទេសបាត់ហើយ”។

ផ្តើមអាជីពជាអ្នកនិពន្ធក្នុងឆ្នាំ១៩៨២ រហូតមកដល់ឆ្នាំ ២០១៦ លោកបាននិពន្ធស្នាដៃប្រលោមលោកបានចំនួន១៨៥ រឿង ដែលក្នុងនោះប្រលោមលោកចំនួន៤៣ចំណងជើង គឺមិនទាន់បញ្ចេញនៅលើទីផ្សារនៅឡើយនោះទេ។ លោកបន្ថែមថា ៖ “ រឿងដែលខ្ញុំចាប់ផ្តើមសរសេរដំបូងគេ គឺរឿង “ ពស់សកស្រកា” “ អប្សរាចិត្តមារ” “ផ្កាអ័រគីដេ” និង “ រឿង “ កវីផ្សងស្នេហ៍” ដែលសុទ្ធតែបានទទួលការគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់មិត្តអ្នកអាន។

រំឭកពីមូលហេតុដែលជម្រុញឲ្យលោក ទឹម ម៉ានី ចាប់កាន់ប៉ាកកាក្លាយជាអ្នកនិពន្ធ គឺដោយសារតែនៅក្នុងសម័យប៉ុលពត មានរឿងរ៉ាវជាច្រើន ជាពិសេសពាក់ព័ន្ធនឹងយុវជនយើងដែលត្រូវមានការយល់ដឹងពីវប្បធម៌នៃជាតិរបស់យើង និង ដោយសារចង់ដឹង ចង់ឭពីអ្វីដែលហៅថាសិល្បៈនៃការតែងនិពន្ធ។

លោកបានលើកឡើងថា ៖

ខ្ញុំចងក្រងរឿងប្រលោមលោកឡើងដើម្បីឲ្យក្មេងជំនាន់ក្រោយបានយល់ថា អក្សរសាស្ត្រជាតិយើងពិតជាមានន័យទូលំទូលាយណាស់ និង ដើម្បីស្វែងយល់អ្វីដែលហៅថា “ប្រលោមលោក” និង ដើម្បីចង់ដាស់យុវជនឲ្យផ្តោតលើអក្ខរាវិរុទ្ធខ្មែរ ក្នុងគោលបំណងថែរក្សាតម្លៃអក្សរសាស្ត្រជាតិខ្មែរឲ្យបានគង់វង្ស។

ក្នុងនាមជាអ្នកនិពន្ធចាស់វស្សា លោក ទឹម ម៉ានី បានបង្ហាញនូវទស្សនៈផ្ទាល់ខ្លួនថា ដើម្បីឲ្យស្នាដៃប្រលោមលោកល្អ យើងគួរតែយកចិត្តទុកដាក់លើចំណុចសំខាន់ៗ ចំនួន ដូចជា ការចេះលើកទុកដាក់នូវពាក្យពេចន៍ចុងជួនគ្នា មិនជាន់ពាក្យ និង ការប្រើអក្ខរាវិរុទ្ធឲ្យបានត្រឹមត្រូវ ទី២ ដឹងច្បាស់ថារឿងយើងនិពន្ធជារឿងពិតឬជាការស្រម៉ៃ បើស្រម៉ៃ ត្រូវតែមានភាពជាក់ស្តែងដើម្បីឲ្យអ្នកអានអាចទទួលយកបានផង ទី៣ ការស្គាល់ភូមិសាស្ត្រ និង ទីកន្លែងពិតប្រាកដ និង ចុងក្រោយ គឺការបញ្ចូលអារម្មណ៍ទៅក្នុងការនិពន្ធ ឲ្យចូលធ្លុងទៅជាមួយនឹងសាច់រឿង។

អត្ថបទ៖ ទំព័រ ប្រលោម.ខ្មែរ

រស់ជាប្រុសកំដរ

Screen Shot 2017-03-20 at 10.15.49 PM

ខ្ញុំសម្លឹងមើលបុរសជាទីស្រលាញ់របស់ខ្ញុំដើរចេញពីក្នុងបន្ទប់ទឹកដោយស្លៀកកន្សែងពោះគោពណ៌សបញ្ចេញសាច់ដុំល្វែងលើហាក់បង្អួតភ្នែកខ្ញុំយ៉ាងគឃ្លើន។ មួយអាទិត្រនេះ គាត់ហាក់ព្យាយាមគេចភ្នែកពីខ្ញុំប្លែក។  គាត់បើកទូរខោអាវយកសម្លៀកបំពាក់ធ្វើការចេញមកស្លៀកពាក់។ ខ្ញុំក្រោកពីលើគ្រែដោយមានតែខោខ្លីកំប៉ិតជាប់ខ្លួន ដើរទៅដាក់ឡេវអាវឲ្យគាត់។ គាត់មិនទាន់ដឹងទេថា ខ្ញុំបានឃើញធៀបការក្នុងកាបូបរបស់គាត់រួចទៅហើយ។ សំឡុសអាវឲ្យគាត់រួចហើយ ខ្ញុំជំទើតទៅថើបបបូរមាត់គាត់ថ្នមៗ។

  • យប់នេះអូនកុំចាំបងអី! នៅផ្ទះបងមានធុរៈបន្តិច។
  • បាទ! ចុះស្អែក?
  • មិនទាន់ដឹងទេ! ចាំបងខលប្រាប់ណា! បងទៅហើយ!

ក្រិប! គាត់យកកាបូបធ្វើការហើយដើរចេញទៅ។ រយៈពេលបួនឆ្នាំដែលខ្ញុំរស់នៅជាមួយបង! រយៈពេលបួនឆ្នាំដែលខ្ញុំគិតថា តទៅខ្ញុំនឹងបងគឺជាបច្ចុប្បន្ន និងជាអនាគត។ តែរយៈពេលបួនឆ្នាំដែលខ្ញុំគិតខុស ជឿពាក្យសម្ដីដែលបងប្រាប់ថា ខ្ញុំម្នាក់គត់គឺជាមនុស្សប្រុសដែលបងស្រលាញ់។ ខ្ញុំគិតថាបងអាចលះបង់ភាពជាឪពុក លះបង់ព្រោះបងពេញចិត្តនឹងជីវិតបែបនេះជាជាងអ្វីដែលមនុស្សជាច្រើននៅលើលោកគេធ្វើ។ បួនឆ្នាំដែលខ្ញុំមិនដឹងថា បងគ្រាន់តែយកខ្ញុំកំដរអារម្មណ៍ កំដរជីវិតលើគ្រែ កំដរភាពឯការ ព្រោះបងកំពុងពេញចិត្តនឹងជីវិតប្រុសស្រលាញ់ប្រុសជាងអ្វីៗទាំងអស់។ តែខ្ញុំមិនដែលនឹកស្មានសោះថា បងកំពុងប្រើប្រាស់ខ្ញុំជាឧបករណ៍ ក្នុងពេលដែលបងកំពុងសន្សំប្រាក់ដើម្បីសាងគ្រួសារ។ បងយកខ្ញុំគ្រាន់តែបំពេញតំរេកតណ្ហាប្រុសស្រលាញ់ប្រុស សាច់ដុំមាំមួន ភាពរឹងមាំ រហូតដល់គិតថាបងល្មមអាចឆ្អែតឆ្អន់ ហើយអាចកាត់បន្ថយជីវិតបែបនេះ និងគ្មានថ្ងៃទៅសាងគ្រួសារនឹងមនុស្សស្រីវិញ។ បួនឆ្នាំដែលខ្ញុំល្ងង់ បួនឆ្នាំដែលខ្ញុំខំធ្វើការសន្សំប្រាក់ ហើយក៏ចាយវាយជាមួយមនុស្សដែលខ្ញុំស្រលាញ់ ទាំងមិនដឹងថាប្រុសដែលខ្ញុំស្រលាញ់នោះកំពុងសំងំធ្វើការសន្សំប្រាក់ការប្រពន្ធ កសាងគ្រួសារ និងទិញវីឡារស់នៅដោយក្ដីសុខ។

មែន! ខ្ញុំដឹងថាគេមិនខុស…ខ្ញុំដឹងថានេះជាជំរើសរបស់គេ តែខ្ញុំនៅតែមិនអស់ចិត្ត។ ខ្ញុំនៅតែមិនសុខចិត្តថាហេតុអ្វីក៏ខ្ញុំគ្រាន់តែជាមនុស្សល្ងង់ម្នាក់ ជាមនុស្សដែលគេកុហករហូតមក។ ខ្ញុំក៏ដឹងច្បាស់ណាស់ថា ចង់ឃាត់មនុស្សម្នាក់ដែលចង់ដើរចេញពីជីវិតយើង មានតែយើងប៉ុណ្ណោះជាអ្នកឈឺចាប់ ព្រោះគេនឹងធ្វើគ្រប់យ៉ាងរហូតដល់យើងឆ្អែតឆ្អន់ ទ្រាំទ្រលែងបានហើយក៏ព្រមឲ្យគេទៅ។

ខ្ញុំគឺបែបនេះឯង! ទីបំផុតខ្ញុំនៅតែព្រមឲ្យគេទៅ។ ចុះខ្ញុំ? តើឲ្យខ្ញុំធ្វើយ៉ាងណា? ទម្រាំគេដោះដៃចេញទៅ ខ្ញុំឈានដល់អាយុ ២៧ឆ្នាំ។ ខ្ញុំឈានដល់អាយុដែលខ្ញុំអស់សង្ឃឹម ថានឹងពិបាកបំភ្លេចម្នាក់នោះ ហើយក៏ពិបាកនឹងមានគេមកទទួលយកមនុស្សចាស់ដូចខ្ញុំ។ ខ្ញុំចង់សងសឹក តែខ្ញុំមិនចង់រស់ក្នុងសភាពឈឺចាប់ និងក្ដៅក្រហាយបែបនេះនោះទេ។ ខ្ញុំត្រូវរស់ដូចពីមុនម្ដងទៀត។ នៅម្នាក់ឯង គ្មានមិត្តភក្ដិសេពគប់សប្បាយ ឬចែករំលែកពេលមិនសប្បាយចិត្ត។ ខេត្តសៀមរាបអ៊ូរអរ ហើយមានកន្លែងខ្លះក៏ស្ងប់ស្ងាត់ គួរឲ្យចង់រស់នៅ គឺគួរឲ្យចង់រស់នៅដូចពេលខ្ញុំនៅម្នាក់ឯង ដើររើសស្លឹកឈើចាស់ៗមកគៀបក្នុងសៀវភៅ និយាយម្នាក់ឯងជាមួយសៀវភៅកំណត់ហេតុ រួចក៏ចេញទៅធ្វើការពីព្រលឹមជាមួយភ្ញៀវទេសចរដូចពីមុន។ ជាចុងក្រោយ រឿងដែលកើតចំពោះខ្ញុំបួនឆ្នាំកន្លងមកនេះ នឹងរលាយចេញពីជីវិតខ្ញុំបន្តិចម្ដងៗ អាចនឹងឆាប់ៗនេះ ពីរខែ កន្លះឆ្នាំ ឬមួយឆ្នាំទៅមុខ។ ខ្ញុំសង្ឃឹមថាថ្ងៃណាមួយរឿងទាំងនេះ នឹងក្លាយទៅជាសំណកប៉ាកកាលើសៀវភៅកំណត់ហេតុ ឬជាសុបិនអាក្រក់ដែលមកលងខ្ញុំម្ដងម្កាល។ សង្ឃឹមថាថ្ងៃណាមួយ មនុស្សម្នាក់នោះនឹងរស់នៅដោយសុភមង្គលជាមួយក្រុមគ្រួសារគេ ឬឈឺចាប់ដូចអ្វីដែលគេធ្វើចំពោះខ្ញុំដែរ។

ស្នេហាជារឿងរបស់មនុស្សពីរនាក់សាងឡើងមកជាមួយគ្នាដោយក្ដីពេញចិត្តរៀងៗខ្លួន ប៉ុន្តែវាមិនមែនជារឿងល្ខោនដែលសម្ដែងឡើងហើយក៏បញ្ចប់ទៅវិញ ដោយតួអង្គក្នុងសាច់រឿងអាចត្រឡប់ទៅផ្ទះរៀងខ្លួន ហើយអាចគេងលក់ដោយស្កប់ស្កល់នោះឡើយ។ ខ្ញុំក៏ដូចគ្នា អ្វីដែលខ្ញុំសាងឡើងជាមួយអ្នក មិនមែនជាការសម្ដែងឡើយ តាំងពីដើមរហូតដល់ទីបញ្ចប់…

និពន្ធដោយ ឌីយ៉ា

របៀបធ្វើការបែបឆ្លាតជាមួយមនុស្សយ៉ាប់ៗ

20150417163249-trust-most-important-part-know-like-trust-business-people-talking-meeting-disagreements-woman-man

ធ្វើការជារៀងរាល់ថ្ងៃ អ្នកតែងជួបជាមួយមនុស្សគ្រប់ប្រភេទ ទាំងល្អ ទាំងយ៉ាប់។ មនុស្សយ៉ាប់តែធ្វើឲ្យការងាររបស់យើងដំណើរការទៅបានដោយពិបាក។ ពេលខ្លះមនុស្សយ៉ាប់ៗទាំងនោះ អាចជាអតិថិជន ឬអ្នករួមការងារជាមួយយើង។

តាមការស្រាវជ្រាវរបស់សាកលវិទ្យាល័យ Friedrich Schiller University បង្ហាញថា ស្ត្រេស ឬភាពតានតឹង អាចបណ្ដាលឲ្យយើងមានបញ្ហាខួរក្បាលធ្ងន់ធ្ងរប្រសិនបើមិនទប់ស្កាត់ ឬបំបាត់ដើមហេតុបង្កភាពតានតឹង។ មូលហេតុមួយដែលបង្កភាពតានតឹង គឺការរងគ្រោះ ឬបង្កបញ្ហាពីមនុស្សប្រភេទបង្ករឿង ឬមនុស្សយ៉ាប់ៗក្នុងពេលធ្វើការ។

មនុស្សដែលឆ្លាតតែងមានវិធីសាស្ត្រដោះស្រាយបញ្ហាជាមួយមនុស្សបែបនេះ។ ខាងក្រោមនេះជាវិធីសាស្ត្រគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍ប្រចាំថ្ងៃជាមួយពួកគេ៖

  1. កំណត់ព្រំដែន៖ មនុស្សយើងត្រូវមានព្រំដែនកំណត់។ ប្រសិនបើមនុស្សដែលយើងជួបប្រទះពូកែរអ៊ូររទាំ បង្កើតភាពអួរអាប់ អ្នកញៀនបារី។ល។ យើងត្រូវកំណត់ព្រំដែនភាពអត់ធ្មត់របស់យើង។ ការកំណត់ព្រំដែនប្រកបដោយភាពវ័យឆ្លាត គឺការបង្ហាញពីបញ្ហាដោយប្រយោលឲ្យគេដឹង ហើយសុំមតិយោបល់របស់គេក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាដែលគេបង្កើតវិញ។ ភាគច្រើន គឺពួកគេរអៀសខ្លួន ហើយងាកមកប្រឹក្សាជាមួយយើងប្រកបដោយប្រសិទ្ធិភាពវិញ។
  2. កុំចង់ឈ្នះ៖ ចាញ់ជាព្រះ ឈ្នះជាមារ! តែអ្នកមិនចាំបាច់ចាញ់នោះទេ ទោះអ្នកមិនចង់ឈ្នះក៏ដោយ។ ជានិច្ចកាល មនុស្សដែលចូលចិត្តបង្កបញ្ហាចូលចិត្តឲ្យយើងតបតមាត់ ឈ្លោះបកវិញ។ តែយើងត្រូវសម្រួលអារម្មណ៍ ដកដង្ហើមវែងៗ ថយក្រោយបន្តិច កុំប្រើអារម្មណ៍ជាមួយគេវិញ រួចចាត់ទុកគេដូចជាកណ្ដុរពិសោធន៍របស់យើង។ យើងត្រូវទាញគេមកនិយាយដោយហេតុផលវិញ។
  3. កុំប្រកែកនឹងមនុស្សឆ្កួត៖ ប្រសិនបើអ្នកដើរផ្សារ ហើយស្រាប់តែមានម្នាក់មកប្រាប់ថា គេគឺជាព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទិ ៧។ អ្នកប្រាកដជាមិននិយាយរកអ្នកនោះទេ។ ដូចគ្នាដែរ ប្រសិនបើនៅកន្លែងធ្វើការមានមនុស្សដែលបង្ហាញថា គេគឺជាមនុស្សអច្ឆរិយៈ (អត់ដែលខុស) អ្នកគួរតែទុកពេលវេលាដ៏មានតម្លៃរបស់អ្នកធ្វើអ្វីដែលមានតម្លៃវិញ។ អ្នកគួរតែញញឹម ងក់ក្បាលស្របតាម ហើយដើរចេញពីគេជាការល្អជាង។
  4. គ្មានមនោសញ្ចេតនា៖ បច្ចុប្បន្នមនុស្សចូលចិត្តឲ្យគេយល់ចិត្តក្នុងរយៈពេលខ្លី។ គេគិតថា ធ្វើការជាមួយគ្នា យល់ចិត្តគ្នា ប្រើអារម្មណ៍មិនល្អជះដាក់គ្នាក៏មិនអី។ អ្នកគួរបែងចែកឲ្យច្បាស់ពីមនោសញ្ចេតនា និងការងារ។ ប្រសិនបើអ្នកឆ្លាត អ្នកប្រាកដជាអាចដឹងមុនថា គេគិតអី ហើយនឹងធ្វើអីខ្លះតាមចរិតគេ។ យកល្អ អ្នកគួរដកឃ្លាចេញពីមនុស្សឆេវឆាវបែបនេះ ដោយកុំដាក់ខ្លួនឲ្យស្និទ្ធិស្នាលដូចមិត្តរួមការងារដទៃទៀតពេក។
  5. រើសពេលឈ្លោះ៖ មនុស្សបង្ករឿង ចូលចិត្តនាំឈ្លោះឥតគិតពេលវេលា។ បើអ្នកឆ្លាត អ្នកគួរបែងចែកថា កាលៈទេសៈណា រឿងហេតុសំខាន់ណាខ្លះ ដែលសក្ដិសមឲ្យអ្នកចំណាយពេល និងកំលាំងក្នុងការជជែកវែកញែក។ រឿងខ្លះ ដែលគ្មានប្រយោជន៍ អ្នកគួរតែដកខ្លួនចេញ ធ្វើការងារផ្សេងវិញ។
  6. កុំផ្ដោតលើចរិតមនុស្ស៖ តែអ្នកត្រូវផ្ដោតលើវិធីសាស្ត្រក្នុងការយកឈ្នះ ឬឡើងឲ្យខ្ពស់ផុតមនុស្សចរិតមិនល្អវិញ។ ពេលខ្លះយើងភ្លេចគិតពីដំណោះស្រាយ ដោយយើងគិតតែពីបញ្ហាដែលបង្កឡើងពីគេ។ ឈប់គិតថា គេជាមនុស្សពិបាកដោះស្រាយជាមួយ តែត្រូវរកវិធីងាយៗដោះស្រាយជាមួយគេវិញ។
  7. ចេះបំភ្លេច៖ មនុស្សឆ្លាតមិនយកខួរក្បាលទៅចងចាំកំហុសអ្នកដទៃនោះទេ។ មនុស្សឆ្លាត ឬ Emotional Intelligent person មិនចូលចិត្តទូលបន្ទុក ឬកំហឹងនោះទេ។ គេចូលចិត្តរស់នៅដោយស្រាលខ្លួន ដើម្បីដើរទៅមុខដោយរីករាយ។
  8. និយាយតែខ្លួនឯង៖ មនុស្សល្ងង់ជជែកចុះឡើងជាមួយចិត្តខ្លួនឯងនូវរឿងអគតិ។ មនុស្សឆ្លាតយករឿងល្អៗមកដាក់ខ្លួន ជជែកវែកញែកនឹងចិត្តខ្លួនឯងក៏លើកតែរឿងវិជ្ជមានដែរ។ ការគិតវិជ្ជមានធ្វើឲ្យយើងមានសុខភាពល្អខាងផ្លូវចិត្ត។

សរុបរួម ការគិតបែបវិជ្ជមាន ដោះស្រាយបញ្ហាដោយវិជ្ជមាន មិនអនុញ្ញាតឲ្យអារម្មណ៍មិនល្អពីអ្នកដទៃគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង និងធ្វើរឿងត្រឹមត្រូវតាមកាលៈទេសៈនឹងធ្វើឲ្យមនុស្សឆ្លាត មានសុខភាពទាំងផ្លូវកាយ និងផ្លូវចិត្ត។ វាជាលំហាត់សម្រាប់មនុស្សឆ្លាតក្នុងការបង្កើនភាពច្នៃប្រឌិត នវានុវត្តន៍ និងការបំពេញធុរៈកិច្ចប្រកបដោយប្រសិទ្ធិភាព។

ប្រភព៖ How Smart People Deal with Difficult People